Bugün 22 Mayıs, Finansal Okuryazarlık Günü. Ama ben size bugün enflasyon rakamlarından ya da bütçe grafiklerinden bahsetmeyeceğim. Size; her gün liseli gençlerimin gözlerinin içine bakan bir öğretmen, her akşam evine dönen bir baba olarak okul koridorlarında ve evlerin kapalı kapıları ardında yaşanan, yürek sızlatan sessiz bir savaşı anlatacağım.

​Bildiğiniz gibi artık okullarımızda cep telefonu kullanımı kesinlikle yasak. Gençler sabah okula geldiklerinde telefonlarını dolaplara kilitlemek, gün boyu o dijital dünyadan kopmak zorundalar. Bir öğretmen olarak bu yasağın sınıftaki odağı artırdığını çok net görüyorum. Ancak asıl çarpıcı ve düşündürücü hikaye, akşam son zil çalıp o dolapların kapakları açıldığında başlıyor.

​Geçen gün okul çıkışı öğretmenler odasının penceresinden bahçeyi izliyordum. Dolaplardan telefonlarını teslim alan çocukların bahçeye çıkar çıkmaz ilk yaptıkları şey, cihazları adeta birer "güç ve statü simgesi" gibi havaya kaldırmak oldu. Tam o sırada yanımda yürüyen iki öğrencimin konuşması adeta kulaklarımda çınladı. Biri, diğerine internetten gösterdiği lüks ve son model akıllı telefonun fiyatını fısıldıyordu. Fiyat; asgari ücretle geçinen bir işçinin aylarca hiç yemeden, içmeden, kira ödemeden biriktirmesi gereken bir tutardı. Çocuk, arkadaşına dönüp aynen şu cümleyi kurdu: "Babama söyledim; eğer akşam eve gittiğimde o popüler telefonu bana almamış olursa yarın okula gelmem, okulu bırakırım dedim. Mecbur alacak."

​O an pencerenin önünde elimdeki çantamla kalakaldım. İçimden bir şeylerin cız ettiğini hissettim. Çünkü o çocuğun "mecbur alacak" dediği baba; muhtemelen sabahın köründe kalkıp akşama kadar alın teri döken, ceketinin astarı sökülse yenisini almayan, evdeki tencere kaynasın diye her ay binbir hesap yapan o çilekeş babalardan biriydi. Gün boyu okulda kilitli kalan, eğitim sürecinde hiçbir işe yaramayan bir kutu, okul kapısından dışarı adım atıldığı an nasıl bir aile içi şantaj malzemesine dönüşebiliyordu?

​Sınıftaki Statü Sınavı: Telefonun Kadar Konuş!

​Popüler kültür, maalesef evlatlarımızın zihnini esir almış durumda. Bugün bir lise öğrencisi için o pahalı telefon sadece bir iletişim aracı değil; arkadaş grubuna kabul edilme bileti, okul bahçesinde "aşağılanmama" kalkanı. Gençler; gündüz dolapta kilitli duran, akşam ise ceplerine koydukları telefonun markası kadar değer gördüklerini sanıyorlar.

​Ve bu acımasız yarışın faturası kime kesiliyor biliyor musunuz? Evde hanım yemeği yaparken, mutfakta ocak kaynarken bütçeyi denkleştirmeye çalışan, akşamları yorgun argın eve dönen anne babalara... Çocuklar o telefonları istiyor ama arkasındaki o devasa borç yükünü, o çekilen kredileri, anne babanın boğazından kısılan lokmaları görmüyorlar. Bir gencin sırf akşamları elinde tutacağı o ekran için akran baskısına yenik düşüp ailesine "Almazsanız okumam" diye rest çekmesi, bugünün ebeveynliğinin en ağır, en yaralayıcı sınavıdır.

​Bu Çılgınlığın Karşısında Nasıl Duracağız?

​Peki; hangi gelir grubunda olursak olalım bu toplumsal histeriyle, bu "istekleri ihtiyaç zanneden" tüketim çılgınlığıyla nasıl mücadele edeceğiz?

1. ​Hayır Demenin Şefkati: Evladımıza kıyamadığımız için, "Aman arkadaşları arasında ezilmesin," diyerek bütçemizi aşan borçların altına girmek ona iyilik yapmak değildir. Çocuğa, ailenin ekonomik gerçekliğini dürüstçe ama onu suçlamadan anlatmak gerekir: "Seni çok seviyoruz ve bu senin değerini belirlemiyor. Gündüz okulda zaten dolapta duran, akşam ise sadece birkaç saat bakacağın bir cihaz için bizim bütçemiz şu an bu harcamayı karşılayamaz." Bırakın çocuk yoksunlukla, sabırla ve sınırlarla büyüsün. Sınır tanımayan çocuk, gelecekte hayatın gerçek sertliğine çarpınca darmadağın olur.
2. ​Değeri Eşyaya Değil, Emeğe Bağlayın: Çocuklarımıza insanı insan yapan şeyin cebindeki telefon, sırtındaki marka değil; karakteri, emeği ve nezaketi olduğunu önce biz yaşayarak göstermeliyiz. Sınıflarda o pahalı telefonu olan ama iki kelimeyi yan yana getiremeyen gençleri de görüyorum; eski bir telefonla harikalar yaratan, kod yazan, üreten gençleri de... Gücü nesneye değil, bilgiye vermeliyiz.
3. ​Masada Gerçekleri Konuşun: Akşam yemeği masasında, eşinizin elinin emeğiyle hazırladığı o sofranın etrafında toplandığımızda sadece havadan sudan konuşmayalım. Çocuklarımıza paranın nasıl kazanıldığını, o faturaların nasıl ödendiğini, bir ailenin ayakta kalması için nasıl bir ortak mücadele verildiğini anlatın. Hayatın gerçek kokusunu alsınlar ki anne babanın sırtına basarak yükselmekten utansınlar.

​Büyük Resim: Markalar Gelir Geçer, Karakter Kalır

​Sevgili anne babalar, kıymetli meslektaşlarım;

Hiçbir marka, hiçbir teknolojik oyuncak, sizin evladınıza vereceğiniz sevgiden, sadakatten ve karakter eğitiminden daha değerli değildir. Çocuklarımızı popüler kültürün gölgesinde ezdirmeyelim. Onlara bırakacağımız en büyük miras borçla alınmış telefonlar değil; alın terine saygı duyan, tasarrufu ve emeği bilen asil bir karakterdir.

​Bu akşam eve gittiğinizde, çocuğunuzun cebindeki telefona değil, gözlerinin içine bakın. Ve ona deyin ki: "Sen, sahip olduğun hiçbir eşyadan daha az değerli değilsin."

​Unutmayın; eşyayı yönetemeyen, hayatını yönetemez.