Nusaybin’de bir çocuğun dişi ağrıdığında bazen tedaviden önce şu cümleyle karşılaşıyoruz: “Nasıl olsa süt dişidir, düşecek!”

Belki iyi niyetle söylenir bu söz. Belki aileler, birkaç yıl sonra yerini daimi dişlere bırakacak bir diş için çocuğun tedavi görmesine gerek olmadığını düşünür. Ancak bir diş hekimi olarak özellikle vurgulamak istiyorum: Süt dişlerinin geçici olması, onların önemsiz olduğu anlamına gelmez.

Bir çocuğun diş sağlığı yalnızca kendi sorumluluğunda değildir. Ailesinin alışkanlıklarıyla, sağlık bilinciyle ve küçük yaşlarda kazandığı davranışlarla yakından ilişkilidir. Ağız bakımı ve temizlik alışkanlıkları ne kadar erken kazandırılırsa bunların yaşam boyu sürdürülmesi de o kadar kolaylaşır.

Çocuğumuzun dişindeki ağrıyı önemseyip zamanında hekime başvurursak sorunun ilerlemeden değerlendirilmesini sağlayabiliriz. Üstelik diş hekimliği yalnızca ağrıyan dişi tedavi etmekten ibaret değildir. Koruyucu uygulamalarla ileride karşılaşılabilecek sorunların önüne geçmek de mümkündür.

Türkiye Ağız ve Diş Sağlığı Profili Araştırması’nın 2018 verileri, çocukluk çağındaki diş çürüklerinin ne kadar önemli bir sorun olduğunu ortaya koyuyor. Araştırmaya göre 5 yaşındaki çocukların yüzde 64,4’ünde en az bir çürük diş bulunuyor. Aynı yaş grubunda dişlerini günde iki kez fırçalayanların oranı ise yalnızca yüzde 20,2. Bu veriler, çocukların ağız sağlığı için koruyucu uygulamalara ve doğru bakım alışkanlıklarına daha fazla ihtiyaç duyulduğunu gösteriyor. 

Bu rakamlar Nusaybin’e ait özel bir araştırmanın sonucu değil. Ancak bize önemli bir soru sorduruyor: Çocuklarımızın diş sağlığı için gereken özeni gösteriyor muyuz?

Süt dişleri, çocuğun beslenmesine, konuşma gelişimine ve çene yapısının sağlıklı gelişmesine katkıda bulunur. Ayrıca daimi dişlerin doğru konumda sürebilmesi için gerekli alanın korunmasına yardımcı olur.

Tedavi edilmeyen bir süt dişi çürüğü; çocuğun geceleri ağrı çekmesine, yemek yemekte zorlanmasına ve enfeksiyon gelişmesine neden olabilir. Dişin zamanından önce kaybedilmesi ise bazı durumlarda daimi diş için gerekli alanın daralmasına yol açabilir. Bu da ilerleyen yıllarda ortodontik tedavi ihtiyacını artırabilir.

Üstelik diş hekimiyle yalnızca ağrı dayanılmaz hâle geldiğinde tanışan bir çocuk için bu deneyim korkutucu olabilir. Oysa erken yaşta başlayan düzenli kontroller, çocuğun hekimine ve tedavi ortamına alışmasına yardımcı olur.

Peki, bunların önüne geçmek için ne yapabiliriz?

Öncelikle diş hekimine gitmek için ağrının başlamasını beklememeliyiz. İlk dişin sürmesiyle birlikte dişlerin temizliğine başlanmalı; ilk diş hekimi ziyareti de bu dönemde, en geç bir yaşına kadar yapılmalıdır. Çocukların dişleri, ebeveynlerinin yardımı ve gözetimiyle, yaşlarına uygun miktarda florürlü diş macunu kullanılarak günde iki kez fırçalanmalıdır. Şekerli yiyecek ve içeceklerin sık tüketilmesi sınırlandırılmalı, düzenli kontroller ihmal edilmemelidir. 

Nusaybin’in çocuklarının sağlıklı dişlerle büyümesi için ailelerin, öğretmenlerin, okulların ve ilgili sağlık kurumlarının ortak bir bilinç oluşturması gerekir. Okullarda ağız ve diş sağlığı eğitimlerinin artırılması, doğru fırçalama alışkanlığının kazandırılması ve koruyucu uygulamalara daha fazla önem verilmesi bu değişimin önemli adımlarıdır.

Ailelere de küçük ama önemli bir çağrım var: Çocuğunuzun süt dişi çürüdüğünde, “Nasıl olsa düşecek.” diyerek beklemeyin. Bir diş hekimine başvurun ve dişin durumuna uygun tedaviyi öğrenin.

Çünkü her süt dişinin ne zaman düşeceği ve nasıl tedavi edilmesi gerektiği, çocuğun yaşına ve dişin klinik durumuna göre değerlendirilir. Hatta bazı çocuklarda süt dişinin altında daimi diş bulunmayabilir. Böyle durumlarda süt dişini mümkün olduğunca uzun süre ağızda tutmak gerekebilir.

Ben hekimlik yaparken yalnızca mevcut sorunları tedavi etmeyi değil, gelecekte oluşabilecek sorunların önlenmesine katkı sunmayı da önemsiyorum. Nusaybin’de sağlıklı nesiller yetiştirmek istiyorsak çocuklarımızın ağız sağlığını ertelememeliyiz.

Çünkü süt dişleri geçicidir ama çocuklukta kazanılan sağlık alışkanlıkları kalıcıdır. Nusaybin’in geleceğine yapılacak en değerli yatırımlardan biri de çocuklarımıza bu bilinci kazandırmaktır.

Diş Hekimi Fatma Özçelik